Şaban KARDAŞ

Yrd. Doç. Dr., TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Uluslararası Iliskiler Bölümü

Özet

Türkiye son dönemde Ortadogu’da artan bir sekilde belirleyici bir rol üstlenmeye başlamıştır. Türkiye’nin Ortadogu politikası ve dıs iliskilerindeki çeşitlenme uluslararası siyasetteki genel bölgeselleşme trendleri ekseninde düsünüldügünde dogal karşılanması gerekirken, giderek Türk dış politikasının yönünün sorgulandığı görülmektedir. Yapılan tartışmalarda Türkiye’nin son dönemdeki girisimleriyle dış politikasının önceliklerinizle yönündeki argümanlar ve tartısmanın ‘eksen kayması’ gibi ideolojik ve kimlik çağrışımları olan kavramlar üzerinden yürütülmesi, Ortadoğu politikasının yapımında mevcut siyasi kadronun ideolojik kimliğinin rol oynadıgı varsayımına dayanmaktadır. Bu tespitten hareketle, bu çalısmanın amacı Türkiye’nin Ortadogu politikasına iliskin su sorulara cevap aramaktır: son dönemdeki dıs politika yapımını belirleyen bir stratejik kimlik mevcut mudur ve Ortadogu politikasının yapımında bu kimlik ne ölçüde rol oynamaktadır? Bu çalısmada, AK Parti’nin dıs politikasını, iç politikasını da sekillendiren, tekil bir ideolojik kimlikle açıklamanın yanlıs oldugu vurgulanacaktır. Aksine, AK Parti dıs politikasının Realpolitik ve idealist ögelerin iç içe geçmesinden oluşan ve jeopolitik ve jeokültürel yaklasımlardan beslenen nev-i sahsına münhasır bir stratejik kimlige dayandığı tezi ileri sürülecektir. Bu baglamda, eksen kayması tartısmasının bu denli yogunluk kazanması, jeokültürel ögelerin artan agırlıgının da bir yansıması olarak görülmelidir. Sonuç olarak, eksen kayması tartısmasında dillendirilen bazı argümanlar yapıcı olmaktan uzak ve maksatsız olsa da, bu çalışma, hükumetin yapması gerekenin bu tartışmalara yapıcı sekilde angaje olarak, bunları dıs politikanın gidisatına dönük özelestiri fırsatına döndürmek olduğunu vurgular.

Anahtar Kelimeler: Eksen Kayması, Stratejik Derinlik, Jeopolitik, Jeokültür, Çıkar Alanı, Ortadogu, Türk Dıs Politikası.

Makalenin tamamını okumak için: Akademik ORTA DOGU, Cilt 5, Sayı 2, 2011

Abstract

Turkey increasingly started to play a decisive role in Middle Eastern affairs. Although Turkey’s Middle East policy and diversification of its external relations are in line with the broader trends towards regionalization in world politics, this development has raised questions pertaining to Turkey’s foreign policy orientation. In the ongoing debate, some argue that Turkey’s recent regional initiatives have altered its traditional foreign policy priorities; hence, they reflect a ‘shift of axis.’ The use of such ideological and identity-based language is predicated on the assumption that the current ruling elite’s identity shapes the making of Turkish foreign policy. Thus, this study seeks to answer the following questions: Is there a strategic identity that undergirds the current government’s foreign policy?; and to what extent does identity shape Turkey’s Middle East policy? This study puts forth the thesis that it will be misleading to explain the AK Party’s domestic and foreign policies with reference to a single ideological identity. Rather, the AK Parti’s foreign policy is based on a unique strategic identity which combines idealist and Realpolitik elements, and has both geopolitical and geocultural dimensions. In that sense, the intensification of the ‘shift of axis’ debate might indicate the growing weight of geocultural elements in the making of Turkish foreign policy. In conclusion, it is underlined that although some advocates of the ‘shift of axis’ argument might merely seek to discredit the goverment, the government should not dismiss this debate altogether. Rather, it should engage this debate constructively and turn it into an opportunity for self-reflection on recent Turkish foreign policy.

Keywords: Shift of Axis, Strategic Depth, Geopolitics, Geoculture, Sphere of Interest, Middle East, Turkish Foreign Policy.

To read the full article:  Akademik ORTA DOGU, 5: 2, 2011